Jeśli jesteś właścicielem tej strony, możesz wyłączyć reklamę poniżej zmieniając pakiet na PRO lub VIP w panelu naszego hostingu już od 4zł!

Powrót do Insygnia

Herb Brześcia Kujawskiego

Herb Brześcia KujawskiegoHerby miejskie, które w Polsce stały się powszechne dopiero w XVI w., mają również średniowieczny rodowód. Pierwowzorami dla herbów poszczególnych miast były najczęściej godła wyobrażone na używanych przez nie pieczęciach. Szczególnie w dużych miastach godła te nie zmieniały się od średniowiecza przez okresy całych stuleci.

Brześć Kujawski wcześnie uzyskał prawo miejskie. Stało się to już przed 1250 r. za sprawą księcia kujawskiego Kazimierza. Po jego śmierci (w 1267 r.) księstwo kujawskie zostało podzielone między synami. Brześć przypadł Władysławowi Łokietkowi i został tym samym stolicą niewielkiego księstwa. Już na początku XIV w., w czasie walki Łokietka o polską koronę, Brześć stał się bardzo aktywnym politycznie miastem. Z tego okresu pochodziły najwcześniejsze pieczęcie miasta. Wyobrażony na nich był mur miejski z zamkniętą bramą i trzema basztami. Na środkowej, najwyższej baszcie, umieszczona była tarcza z herbem książąt kujawskich (przedstawiającym półlwa i półorła). Między basztami przedstawione zostały dwie figury: św. Stanisława biskupa i św. Piotra.

Opisane powyżej przedstawienie było dokładnym odzwierciedleniem godła znajdującego się na pieczęci miejskiej Krakowa (starszej od brzeskiej). Na krakowskiej pieczęci na miejscu św. Piotra przedstawiony był św. Wacław – patron katedry na Wawelu. Św. Piotr był patronem pierwotnego kościoła parafialnego w Brześciu.

Obie pieczęcie – krakowska i brzeska – nie mają żadnych odpowiedników wśród polskich średniowiecznych pieczęci miejskich. Przedstawione na nich godła mówiły wyraźnie o programie politycznym zjednoczenia Polski przez książąt z kujawskiej linii Piastów. Treść tą wyrażały dwa symbole: postać św. Stanisława i herb książąt kujawskich.

Św. Stanisław, biskup męczennik, był patronem idei zjednoczenia Polski. Idea ta została wyrażona w żywocie męczennika, napisanym w latach 1257 – 1261 (krótko po kanonizacji w 1253 r.) przez Wincentego z Kielczy. Wincenty głosił, że upadek królestwa i rozbicie państwa były skutkiem zbrodni popełnionej przez króla Bolesława (Szczodrego). Ale tak jak wówczas cudownie zrosły się członki biskupa, podobnie za sprawą jego kanonizacji miało zrosnąć się na nowo Królestwo i Polska odzyska dawną świetność, której symbolem były królewskie insygnia przechowywane w katedrze na Wawelu.

Kult św. Stanisława rozprzestrzeniał się w Polsce, niosąc ze sobą ideę zjednoczenia Państwa. Wówczas to nowy kościół parafialny w Brześciu, po przeniesieniu miasta na obecne miejsce, otrzymał jego wezwanie.

Po raz pierwszy na pieczęci postać św. Stanisława została umieszczona w 1281 r. przez Leszka Czarneckiego, księcia sieradzkiego i krakowskiego, starszego przyrodniego brata Władysława Łokietka. Figura świętego znalazła się tam obok herbu książąt kujawskich. Następnie, z pieczęci książęcej, ten zespół symboli przeszedł na pieczęć Krakowa, którego Leszek był wówczas panem zwierzchnim.

Jednak odbudowa Królestwa Polskiego udała się dopiero Władysławowi Łokietkowi. Jego długa droga do osiągnięcia korony (rozpoczęta już po śmierci Leszka w 1288 r. i zakończona ostatecznie koronacją w 1320 r.) nie jest tematem naszych rozważań. Ważny dla nas jest fakt, że Łokietek wraz ideą przejął po Leszku symbolikę. Tak samo za jego sprawą, ale też i z pewnością za sprawą brzeskich mieszczan, na pieczęć miasta został przeniesiony wizerunek z pieczęci Krakowa. O udziale mieszczan w wyborze tego godła świadczył fakt, iż Brześć Kujawski aktywnie wspomagał swego księcia w walce o krakowski tron. Np. w 1306 r. Brześć stanął na czele reprezentacji politycznej w imieniu Radziejowa, Kalisza, Gniezna, Konina, Mogilna, Pyzdr oraz części rycerstwa dzielnicy kujawskiej i wielkopolskiej (stronników Łokietka).

Wspomniany wizerunek trwał na pieczątkach Brześcia do XVII wieku. Pewnie już w średniowieczu (może od końca XIV w.?) stał się też herbem miasta. Bowiem Brześć miał okazję wypracować wcześniej niż inne miasta własny herb. Sprzyjały temu kontakty z wielkimi miastami (np. Krakowem) i rola miasta jako ośrodka wojewódzkiego. Z tą funkcją wiązały się częste wizyty w mieście dostojników i możnowładców świeckich i duchownych. Mieszczanie Brzescy mogli nie tylko podziwiać bogate przykłady średniowiecznej heraldyki państwowej, rycerskiej, duchowej i miejskiej. Mieli częste okazje eksponowania herbu swojego miasta.

Opracował: mgr Piotr Bokota

Zainteresowanych tematem zapraszam też na stronę www.brzesckujawski.pl

Herb w obecnej postaci został przyjęty Uchwałą Nr XV/110/12 Rady Miejskiej w Brześciu Kujawskim z dnia 24 lutego 2012 r. w sprawie ustanowienia herbu i pieczęci Gminy Brześć Kujawski (Dz. Urz. Woj. Kujawsko-Pomorskiego z 2012 r. Nr BRAK, poz. 718

Wcześniejsze herby:

Herb Brześcia z 2006 rokuHerb Brześcia z 1994 rokuHerb Brześcia z 1963 roku

Permalink do tego artykułu: http://brzesckujawski.cba.pl/index.php/insygnia/herb-brzescia-kujawskiego/